พิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดกำแพงมณี

 พระครูผาสุกิจวิจารณ์ กล่าวเริ่มต้นบทสนทนาเกี่ยวกับที่มาของพิพิธภัณฑ์พื้นบ้านวัดกำแพงมณี เมื่อแรกจัดตั้ง พ.ศ. 2534 โดยเป็นการทำงานร่วมกับเจ้าหน้าที่ของสำนักงานวัฒนธรรมจังหวัดพิษณุโลกในโครงการบูรณาการฯ และลานธรรมลานวิถีไทย เช่นเดียวกับอีกหลายสิบวัดในจังหวัดพิษณุโลก ท่านพระครูฯ ไล่เรียงให้เห็นรูปแบบการทำงาน “ทางวัดได้จัดตั้งผู้นำฝ่ายสงฆ์ ฆราวาส แล้วประกาศให้ประชาชนนำของเก่ามาไว้ที่ศูนย์ฯ โดยเราใช้ศาลาการเปรียญหลังเก่าเป็นที่เก็บ ได้ดำเนินการมาของส่วนราชการโดยวัฒนธรรม โดยส่วนของคณะสงฆ์ และชาวบ้าน อ่านเพิ่มเติม

พระสิวลี วัดกำแพงมณี

 

รูปปั้นพระสิวลี วัดกำแพงมณี ตั้งอยู่บนอาคารปูนสองชั้นครึ่ง ด้านหน้าอาคารมีรูปปั้นกุมารไข่ วัดกำแพงมณี ให้บรรดาผู้ที่ชอบเสี่ยงโชคแวะเวียนเข้ามากราบไหว้ขอเลขเด็ดเลขดังกันเป็นประจำ และก็มีผู้โชคดีรับโชคสมดังปรารถนาหลายราย สังเกตได้จากพวงมาลัย รูปปั้นไก่ เสื้อผ้า สิ่งของ ของเล่นที่นำมาถวายแก้บน อ่านเพิ่มเติม

ดอกไม้ประดิษฐ์โคกสลุด

 

กลุ่มดอกไม้ประดิษฐ์บ้านโคกสลุด ตั้งอยู่เลขที่ 88 บ้านหัวถนน หมู่ที่ 10 ตำบลโคกสลุด อำเภอบางกระทุ่ม จังหวัดพิษณุโลก นายภูมิชาย พงษ์พานิช ประธานกลุ่มวิสาหกิจชุมชนดอกไม้ประดิษฐ์โคกสลุด เล่าว่า "เริ่มจากกลุ่มแม่บ้านทหารบกค่ายธนะรัชต์ ได้รวมกลุ่มแม่บ้านทหารบกทำดอกไม้ประดิษฐ์ ซึ่งเป็นโครงการของสมเด็จพระนางเจ้าสิริกิต์ พระบรมราชินีนาถ พระบรมราชชนนีพันปีหลวง และได้มีโอกาสประดิษฐ์ดอกไม้ประดิษฐ์ถวาย ในคราวเสด็จประทับที่ท่าเสด็จภายในค่ายธนะรัชตในคราวนั้น จึงมีความรู้สึกประทับใจมาก ต่อมามีโอกาสได้เข้าทำงานในโรงงานผลิตดอกไม้ประดิษฐ์ชั้นนำ ได้เรียนรู้ ฝึกทักษะ การออกแบบ การย้อมสี และการผลิตดอกไม้ประดิษฐ์แบบต่างๆ จนเกิดความชำนาญ มีประสบการณ์ในการประดิษฐ์ดอกไม้และการบริหารงานอย่างเชี่ยวชาญ อ่านเพิ่มเติม

น้ำพริกแกงบ้านย่านยาว

 

เมื่อประมาณต้นปี พ.ศ.2541 กลุ่มแม่บ้านบ้านย่านยาวได้มีโอกาสไปปิดทองฝังลูกนิมิตที่วัดในเขตอำเภอวังทอง จังหวัดพิษณุโลก ได้เห็นแม่ครัวในโรงครัวของวัดทำน้ำพริกแกงสำหรับประกอบอาหารเองโดยใช้ เครื่องบดน้ำพริก ซึ่งสามารถบดได้ทีละจำนวนมาก จึงมีความสนใจเนื่องจากในปลายปี 2541 ทางวัดบ้านย่านยาวจะมีการจัดงานปิดทองฝังลูกนิมิต จำนวน 10 วัน จำเป็นต้องใช้น้ำพริกแกงจำนวนมากในการประกอบอาหารในโรงทานของวัด อ่านเพิ่มเติม

ผารังหมี ชุมชนแห่งศรัทธา

 

ชุมชนบ้านผารังหมี เดิมเรียกว่า บ้านผาหลังหมี เพระเจอหมีลงมากินน้ำมองเห็นแค่หลังของหมี ในเวลาต่อมาได้เปลี่ยนชื่อหมู่บ้านใหม่ โดยเรียกตามชื่อเพื่อความเป็นสิริมงคลกับหมู่บ้านและนักท่องเที่ยวที่เข้ามาเยื่ยมชมหมู่บ้านแห่งนี้ได้มีการเรียกขานชื่อใหม่ว่า ผารังหมี อ่านเพิ่มเติม

อาชีพสู่การสร้างรายได้

 

อาชีพของชาวบ้านส่วนใหญ่จะเป็นเรื่องของการเกษตร ทำให้ผู้นำชุมชนมีแนวคิดที่จะนำข้าวหลังจากการเก็บเกี่ยวของชาวบ้านมาต่อยอดเพื่อเพิ่มมูลค่าของสินค้า โดยนำข้าวที่ปลอดสารเคมีจากคนในชุมชนมาผลิตส่งขายหรือนำเป็นของที่ระลึกจากชุมชนสร้างแบรนด์ ที่มีชื่อว่า "ข้าวหอมสุดใจ" เป็นข้าวที่ปลอดภัยจากสารเคมี อ่านเพิ่มเติม

ผ้าไหม ใส่สนุก บ้านหนองหญ้าปล้อง

 

กลุ่มทอผ้าบ้านหนองหญ้าปล้อง ตั้งอยู่หมู่ที่ 6 ตำบลชมพู อำเภอเนินมะปราง จังหวัดพิษณุโลก ก่อตั้ง เมื่อปี พ.ศ.2538 มี นางอ้อย ทุเรียนไธสง   ได้รับเลือกให้เป็นประธานได้ใช้ศูนย์จัดแสดง จำหน่ายและกระจายสินค้า OTOP ตำบลชมพู  เป็นที่รวมกลุ่มทอผ้า จนถึงปี 2560 และในปัจจุบันได้คัดเลือกให้ นางบ่อเชียง  เขียวกระเบื้อง เป็นประธานและผู้นำกลุ่มและใช้บ้านเลขที่ 7 หมู่ 6 บ้านหนองหญ้าปล้อง ของประธานเป็นที่รวมกลุ่มทอผ้า และใช้บ้าน เลขที่ 85 หมู่6 ของนางโฮม  รอมไธสง รองประธาน เป็นสถานที่ ให้สมาชิกมารวมกันเพื่อทอผ้า อ่านเพิ่มเติม

ขันโตกท่าตาล

 

ในสภาพปัจจุบันได้รับผลกระทบจากการเปลี่ยนแปลงในด้านต่างๆ เช่น ด้านเศรษฐกิจ การเมือง สังคม และสิ่งแวดล้อมเป็นอย่างมากเป็นอย่างมาก เมื่อจำนวนประชากรเพิ่มขึ้นแต่ทรัพยากรธรรมชาติถูกใช้ไปอย่างรวดเร็ว และไม่เพียงพอต่อความต้องการ จึงจำเป็นอย่างยิ่ง ที่มนุษย์จะต้องสร้างขึ้นหรือทดแทนโดยวิธีการต่างๆเพื่อการอยู่รอดศูนย์การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัยอำเภอบางกระทุ่ม จึงได้นำนโยบาย ยุทธศาสตร์ และความจำเป็น ดังกล่าวสู่การปฏิบัติ เพื่อการพัฒนาหลักสูตรอาชีพให้กับกลุ่มเป้าหมาย และประชาชนมีรายได้ และมีอาชีพเสริมการทำขันโตก เป็นภาชนะใช้สอย มีสีสันสวยงาม คงทน มีความน่าสนใจ เหมาะสำหรับนำไปใช้สอยและเป็นของฝาก ผู้ที่สนใจควรศึกษาหาความรู้และฝึกปฏิบัติจนเกิดความชำนาญ สามารถนำไปประกอบอาชีพให้กับตนเองได้ อ่านเพิ่มเติม

ลูกประคบสมุนไพร

 

ยุคที่เกษตรกรคนรุ่นใหม่ กำลังเติบโตในวงการเกษตรกรรม เกือบทั้งหมดประสบความเร็จ ได้รับการยอมรับในระดับต้นๆ และประสบความสำเร็จอย่างรวดเร็ว วิธีที่ผลักดันตนเองไปสู่ความสำเร็จของแต่ละคนไม่เหมือนกัน สำหรับ คุณสิริมณี มณีท่าโพธิ์ เกษตรกรสาว วัย 33 ปี ชาวบ้านทุ่งน้อย ตำบลบ้านตาล อำเภอบางกระทุ่ม จังหวัดพิษณุโลก เริ่มต้นจากสิ่งที่ไม่รู้ จนประสบความสำเร็จในวันนี้ เพราะแรงกดดันและวิกฤตที่พบ จนพลิกวิกฤตให้เป็นโอกาสได้อย่างไม่ยาก อ่านเพิ่มเติม

กลองยาวท่าตาล

 

ชมรมกลองยาวผู้สูงอายุตำบลท่าตาล เป็นการถ่ายทอดศิลปวัฒนธรรมไทยจากรุ่นสู่รุ่นจนถึงปัจจุบัน ท่านนายกเชี้ยน แสงเดือน ได้มีนโยบายสืบสานอนุรักษ์ไว้ซึ่งความเป็นวัฒนธรรมไทยเพื่อให้ลูกหลานได้เห็นคุณค่าของศิลปวัฒนธรรมไทยที่ดีงามและผู้สูงอายุในชุมชนได้มีการรวมกลุ่ม มีมนุษยสัมพันธ์กับผู้อื่น มีสุขภาพจิตใจที่ดีและมีความสุข มีความเชื่อมั่นและเห็นคุณค่าในตนเองจึงทำให้เกิด ชมรมกลองยาวผู้สูงอายุขึ้น อ่านเพิ่มเติม

เกษตรกรเงินล้านบนความพอเพียง

นายชาญ มั่นฤทธิ์ สมัครเป็นสมาชิก อบต.มา 3 สมัย สมัยที่ 3 เป็นสมาชิก อบต.ได้เพียง 1 ปีกว่า เมื่อผู้ใหญ่บ้านหมู่ที่ 5 เกษียณอายุ ก็ได้รับเลือกเป็นผู้ใหญ่บ้านแทนปัจจุบันเกษียณอายุ ผู้ใหญ่ชาญ มั่นฤทธิ์ ก่อนประกอบอาชีพทำนาเลี้ยงครอบครัว แต่ด้วยประสบปัญหาราคาผลผลิตตกต่ำ ทำให้มีหนี้สินจำนวนหนึ่ง จึงมีความคิดริเริ่มปลูกพืชผักเพื่อหาได้รายเสริมให้กับครอบครัว โดยแรกเริ่มปลูกชะอม เพราะมองว่าเป็นพืชที่ดูแลง่ายให้ผลผลิตดี และตลาดมีความต้องการ หลักที่ปลูกชะอมจนประสบความสำเร็จ จึงปลูกพืชผักชนิดอื่นเพิ่มขึ้น โดยแนวทางทำเศรษฐกิจพอเพียงแบบผสมผสาน คือเริ่มต้นทำ ค่อย ๆทำค่อย ๆ แก้ป้ญหา พยามทำการเกษตรแบบเกื้อกูลกัน ปัจจุบันนี้ ทำไร่นาสวนผสมหรือทฤษฎีใหม่จำนวน 15 ไร่ เช่น ปลูกพืชผักสวนครัว เลี้ยงปลา กบ ไว้บริโภค ปัจจุบันได้จำหน่ายตามท้องตลาด ซึ่งทำการทำเกษตรแบบผสมผสาน ทำให้เป็นบุคคลปลอดหนี้ อ่านเพิ่มเติม

ถนนข้าวแตนแดนของอร่อย

 

ถนนข้าวแตน ได้รับการขนานนามจากประชาชนที่สัญจรผ่าน หมู่ที่ 3 ตำบลหนองแขม อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก เนื่องจากสองฝากฝั่งถนน จะประกอบไปด้วยร้านขายข้าวแตนและขนมต่างๆ จนกลายเป็นของดีขึ้นชื่อของบ้านหาดใหญ่ ซึ่งเป็นผลิตภัณฑ์ชุมชนที่สร้างรายได้ให้กับประชาชน ตำบลหนองแขมทั้งในด้านการผลิตสินค้าจำหน่าย การจ้างงาน เป็นอย่างมาก อีกทั้งยังมีสินค้าอื่นๆที่ได้ทำเพิ่มขี้น เป็นการสร้างทางเลือกให้กับผู้บริโภคเพิ่มขึ้น เช่นข้าวเกรียบงา ข้าวเกรียบสี ขนมดอกจอก ขนมทองม้วน ขนมทองพับ น้ำปลา และหมวก มีวางจำหน่วยตลอดเส้นทางของถนนภายในหมู่ที่ 3 บ้านหาดใหญ่ ซึ่งจะเป็นที่ทราบกันโดยทั่วไปว่าถ้าจะซื้อของกินของฝาก เช่นข้าวแตนและขนมต่าง ๆ ต้องเดินทางมาที่ หมู่ที่ 3 บ้านหาดใหญ่ตำบลหนองแขม อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก สินค้าที่นี่จะเน้นความสดใหม่ สินค้าผลิตวันต่อวันส่งให้กับลูกค้า อ่านเพิ่มเติม

ผลิตภัณฑ์ข้าวแตนสร้างอาชีพ

 

สำหรับข้าวแตน เป็นภาษาเรียกเฉพาะถิ่นตำบลหนองแขม ซึ่งลักษณะของข้าวแตนจะคล้ายกับข้าวแต๋นที่ราดด้วยน้ำตาลหรือน้ำแตงโมในท้องที่อื่นๆ คุณยายสมบัติ พงศ์พันธ์ อายุ 70 ปี อยู่บ้านเลขที่ 75 หมู่ 3 ตำบลหนองแขม อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก ซึ่งเป็นบ้านที่ทำข้าวแตนขายเป็นเจ้าแรกของบ้านหาดใหญ่ คุณยายสมบัติฯ ก็เล่าว่า เมื่อก่อนก็ประกอบอาชีพทำนา บนพื้นที่ 10 กว่าไร่ แต่ด้วยราคาข้าวไม่ดีเท่าที่ควร รายได้ไม่พอกับค่าใช้จ่าย จึงต้องหาอาชีพเสริม ก็พอมีความรู้ด้านทำข้าวแตนที่สืบทอดกันมาตั้งแต่สมัยพ่อแม่ เลยลองทำขาย ปรากฏว่าได้การตอบรับที่มากขึ้น จึงหันมาประกอบอาชีพทำข้าวแตนขายเพียงอย่างเดียว เป็นเวลานานกว่า 30 ปีแล้ว จนปัจจุบันมีผู้ประกอบอาชีพการทำข่าวแตนจำหน่ายเป็นจำนวนมาก ซึ่งจะมีลูกค้าทั้งขาจร และขาประจำ มีทั้งขายปลีก-ขายส่ง จังหวัดใกล้เคียงอย่าง กำแพงเพชร น่าน สุโขทัย ซึ่งปัจจุบันจะมีการขายผ่านช่องทางออนไลน์ก็ต่าง ๆ อ่านเพิ่มเติม

วัดคลองตาล

 

วัดคลองตาล เป็นวัดราษฎร์ สังกัดคณะสงฆ์ มหานิกาย  วัดคลองตาลสร้างขึ้นเป็นวัดนับตั้งแต่ประมาณ พ.ศ. 2425 มีนามตามชื่อบ้านแต่เดินนั้น หมู่บ้านนี้เรียกว่า บ้านคลองตัน ต่อมาเรียกเพี้ยนกันไปว่า คลองตาล ได้รับพระราชทานวิสุงคามสีมา วันที่ 31 สิงหาคม พ.ศ. 2486 ที่ตั้ง บ้านคลองตาล หมู่ที่ 8 ตำบลหนองแขม อำเภอพรหมพิราม จังหวัดพิษณุโลก รหัสไปรษณีย์ 65150 อ่านเพิ่มเติม

กศน.ตำบลหนองแขม

 

กศน.ตำบลหนองแขม เป็นหน่วยจัดกิจกรรมการเรียนรู้การศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย หรือห้องเรียนที่ตั้งอยู่ในระดับตำบล ยึดชุมชนเป็นฐานในการดําเนินงานและการจัดการเรียนรู้ โดยใช้ต้นทุนของชุมชน มีการประสานเครือข่ายในชุมชนร่วมจัดกิจกรรมการเรียนรู้ เพื่อส่งเสริมการเรียนรู้ของประชาชนในชุมชนและพัฒนา กศน.ตำบลหนองแขม ให้เป็นแหล่งเรียนรู้ตลอดชีวิตของชุมชนได้อย่างทั่วถึงและครอบคลุมกลุ่มเป้าหมายในพื้นที่    อ่านเพิ่มเติม

บ้านหนังสือชุมชน

 

“บ้านหนังสือชุมชน” เป็นแหล่งเรียนรู้ที่ใช้ส่งเสริมการอ่าน ซึ่งเป็นโรงพยาบาลส่งเสริมสุขภาพประจำตำบลบ้านดง ได้แบ่งพื้นที่ให้ใช้เป็นห้องสมุดประชาชนของชุมชน มีจิตอาสาให้บริการดูแลเอาใจใส่ และเป็นสถานที่ศูนย์กลางของชุมชนมีคนมาพบปะพูดคุย แลกเปลี่ยนความคิดเห็นร่วมกันเพื่อกระตุ้น ส่งเสริมนิสัยรักการอ่านสร้างโอกาสให้ประชาชนได้เข้าถึงแหล่งเรียนรู้ อ่านเพิ่มเติม

กศน.ตำบลบ้านดง

 

กศน.ตำบลบ้านดง เดิมชื่อว่า “ศูนย์การเรียนชุมชนตำบลบ้านดง” ต่อมาได้เปลี่ยนสถานะเป็น กศน.ประจำตำบล สถานที่ตั้งเดิมเป็นร้านค้าชุมชน ต่อมาปี 2542 ได้มีการพัฒนาโดยการเปิดกลุ่มวิชาชีพช่างไม้และช่างปูนในการก่อสร้างอาคารเรียน และได้รับความร่วมมือจากนักศึกษา กศน.ตำบลบ้านดงในการก่อสร้างอาคาร ทั้งแรงงาน และทรัพย์สิน ในรูปแบบการจัดกิจกรรมพัฒนาคุณภาพผู้เรียน เพื่อเป็นศูนย์กลางการแลกเปลี่ยนเรียนรู้ร่วมกันของคนในชุมชนในการจัดกิจกรรมการศึกษานอกระบบและการศึกษาตามอัธยาศัย และ กศน.ตำบลบ้านดง ได้ย้ายเข้าไปใช้อาคารของเกษตรตำบลบ้านดงซึ่งตั้งอยู่ในองค์การบริหารส่วนตำบลบ้านดง อ่านเพิ่มเติม

เลี้ยงบ้าน เลี้ยงปู่

 

ประเภทวัฒนธรรมประเพณี  ด้านค่านิยม ประเพณี ความเชื่อ ตำบลบ้านดง มีขนมธรรมเนียมประเพณีที่สืบทอดและถือปฏิบัติกันมาตั้งแต่โบราณ คือ ประเพณีเลี้ยงบ้าน เลี้ยงปู่ เป็นเรื่องความเชื่อของชาวบ้านที่สืบทอดกันมาตั้งแต่ในอดีต เชื่อในสิ่งศักดิ์สิทธิ์ เทพยดา ผีบรรพบุรุษของชุมชน (บ้าน) เป็นสิ่งศักดิ์สิทธิ์ ให้ความคุ้มครองดูแลรักษาบ้านให้ปลอดภัย ร่มเย็น หากไม่เลี้ยงบ้านจะเกิดภัยพิบัติ ซึ่งเป็นพิธีกรรมที่เปรียบเหมือนเครื่องยึดเหนี่ยวจิตใจของคนในหมู่บ้านชุมชน อ่านเพิ่มเติม

ทำบุญประสาทผึ้ง

 

ประเพณีทำบุญประสาทผึ้ง จะทำขึ้นในเดือนเมษายนของทุกปี หรือหลังวันสงกรานต์มีกำหนดวันที่ 17-18 เมษายนเป็นประจำทุกปี โดยประสาทผึ้งนั้นทำมาจากไผ่สานเป็นประสาท ชาวบ้านเรียกว่าต้นประสาทผึ้งและตกแต่งด้วยดอกไม้ที่ได้มาจากขี้ผึ้งที่หลอมด้วยความร้อนจนขี้ผึ้งละลาย เสร็จแล้วจึงเอาพิมพ์ดอกผึ้งซึ่งทำมาจากมะละกอไปชุบและแช่ในน้ำเย็นแล้วนำไปประดับที่ประสาทผึ้งโดยชาวบ้านจะช่วยกันทำตั้งแต่เช้าและให้แล้วเสร็จในตอนเย็น หลังจากที่ได้ทำประสาทผึ้งเสร็จเรียบร้อยแล้ว ขั้นตอนต่อไปคือการแห่ประสาทผึ้งที่วัด โดยเชิญชวนกันสร้างบุญประสาทผึ้งด้วยข้าวสาร อาหารแห้ง เครื่องใช้สำหรับนำไปถวายให้พระสงฆ์ที่วัดของหมู่บ้าน ด้วยการตีกลองร้องเพลง เต้นรำสนุกสนาน พบปะพูดคุย แลกเปลี่ยนความคิดเห็นกัน สร้างความสามัคคี ความรักใคร่ปรองดอง พอถึงวัดก็จะแห่รอบวัด 3 รอบ หลังจากนั้นก็ทำพิธีถวายปราสาทผึ้งให้กับพระสงฆ์ในวัด อ่านเพิ่มเติม

บึงนาหล่ม

 

เป็นเรื่องเล่าต่อกันมาจากบรรพบุรุษว่าเมื่อก่อนเป็นหมู่บ้านขนาดเล็กที่ล้อมรอบด้วยภูเขาที่มีความอุดมสมบูรณ์  อยู่มาวันหนึ่งได้มีฝนตกหนักแล้วเก้งเผือกวิ่งมาในหมู่บ้านชาวบ้านพากันฆ่าเก้งเผือกตัวนั้นแล้วกินกันทั้งหมู่บ้าน  แล้วเกิดเหตุการณ์ดินยุบตัวหมู่บ้านจมลงไปในดินกลายเป็นบึง ทำให้ชาวบ้านมีความเชื้อว่าหมู่บ้านไหนกินเก้งเผือกจะเกิดอาเพศ จนกลายเป็นบึงนาหล่มมาจนถึงปัจจุบัน ดินก้นบึงจะมีสีดำลักษณะคล้ายดินร่วนที่มีเนื้อดินค่อนข้างละเอียดนุ่มมือในสภาพดินแห้งจะจับกันเป็นก้อนแข็งพอประมาณ  ในสภาพดินชื้นจะยืดหยุ่นได้บ้าง เมื่อสัมผัสหรือคลึงดินจะรู้สึกนุ่มมือแต่อาจจะรู้สึกสากมืออยู่บ้างเล็กน้อย เมื่อกำดินให้แน่นในฝ่ามือแล้วคลายมือออก ดินจะจับกันเป็นก้อนไม่แตกออกจากกันและเมื่อดินแห้งสนิทจะสามรถติดไฟได้ โดยมีพื้นที่ทั้งหมด จำนวน 319 ไร่ อ่านเพิ่มเติม